Potomkowie burmistrza Ottersona z wizytą we Wronkach

Pod koniec sierpnia w Muzeum Ziemi Wronieckiej Piotr Pojasek gościł potomków wronieckiego burmistrza Theodora Ottersona – Susanne Schüssler (żonę Klausa Wagenbacha, prawnuka Theodora Ottersona), jej córkę Helene Wagenbach oraz Michę Wagenbach (bratanka Klausa Wagenbacha) i jego żoną Anje Heyde.

Podczas spotkania obejmującego zwiedzanie ekspozycji stałej Muzeum, spacer po mieście szlakiem burmistrza Ottersona oraz wizyty na cmentarzu parafialnym we Wronkach i ewangelickim w Wartosławiu, gościom towarzyszyli również burmistrz  Robert Dorna oraz pracownicy ratusza Mirosława Rusinek i Tobiasz Chożalski, a także Emila Nogaj – tłumacz języka niemieckiego.

Rozmów o historii rodziny oraz przeszłości i teraźniejszości miasta nie było końca. Goście z Berlina przywieźli również cenną rodzinną pamiątkę – trzy broszury autorstwa Theodora Ottersona z 1908 roku „Wiadomości na temat przypuszczalnego wieku i wcześniejszego ustroju miasta Wronki”, które przekazane zostały na ręce Piotra Pojaska jako dar dla Muzeum.

Piotr Pojasek z Muzeum Ziemi Wronieckiej przygotował krótki wyciąg z biogramu burmistrza: 

Theodor Albrecht Otterson urodził się 6 sierpnia 1831 roku w Rogoźnie, w rodzinie egzekutora sądowego Johanna Friedricha Ottersohna i Katharine z domu Zimmermann. Nie mamy wiadomości o jego dzieciństwie i edukacji, widomo jedynie, że był ewangelikiem narodowości niemieckiej. Początkowo używał pisowni nazwiska w postaci Ottersohn, zaś w późniejszym okresie przyjął uproszczoną formę Otterson.

W 1855 roku mieszkał już we Wronkach. W roku 1857 roku, piastując już funkcję sekretarza miejskiego, opracował projekt regulaminu ochrony przeciwpożarowej dla miasta, który po zatwierdzeniu stał się podstawą do zorganizowania pierwszej straży pożarnej w mieście.

Przełomową datą w jego życiu był rok 1858, kiedy objął urząd burmistrza miasta Wronki (Bürgermeister der stadt Wronke), który sprawował nieprzerwanie przez następne pół wieku. Dwa lata później, 20 lutego 1860 roku w miejscowym zborze poślubił młodszą od siebie o sześć lat katoliczkę Joannę Kayser (1837‒1903), córkę Pawła Aleksandra Kaysera i Franciszki z domu Jezakowskiej. Z tego małżeństwa przyszło na świat jedenaścioro dzieci: Amalia Josepha (1860), Maria Agnes (1862), Paulus Alexander (1863), Max Rudolph (1865), Maria Catharina (1867), Susanna Franciska (1869), Joanna Antonia (1870), Georg Franz Wilhelm (1872), Herrmann Ludwig (1874), Franciska Louise (1876) i Sophie Antonie (1878).

Być może już w tym czasie do burmistrza i jego rodziny należał dom przy ul. Poznańskiej, naprzeciwko pastorówki. Z późniejszych przekazów wiadomo, że w budynku tym część mieszkalna znajdowała się na parterze, a biuro magistratu mieściło się na piętrze (dawna kamienica Ottersonów została rozebrana w 1994 roku, a na jej miejscu powstał sklep wielobranżowy „Sezam”).

W 1902 roku z jego inicjatywy w mieście został wzniesiony pomnik cesarza Wilhelma I, który zakupiono z dobrowolnych składek za 10 tys. marek. Odsłonięcie monumentu odbyło się w niedzielę 5 października roku przy udziale miejscowego społeczeństwa, w obecności wysokiego przedstawiciela rządu i kilku honorowych gości.

26 grudnia 1903 roku zmarła żona burmistrza. Według niepotwierdzonych przekazów została pochowana w jednym z grobowców na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim.

W 1908 roku Otterson wydał drukiem opracowaną przez siebie po niemiecku publikację składającą się z trzech broszur pt. Wiadomości na temat przypuszczalnego wieku i wcześniejszego ustroju miasta Wronki.

Dziennik powiatu szamotulskiego „Samtersches Kreisblatt” w numerze z 22 października 1908 roku zamieścił relację z uroczystości pożegnania burmistrza Ottersona, w której czytamy:

Wronki. 19 października. Na wywołującej wielkie wrażenie uroczystości zebrały się dziś po południu miejskie kolegia Wronek. Dotyczyło ono pożegnania naszego burmistrza Ottersona, który po 50 latach wiernej służby przeszedł w stan spoczynku. Na uroczystości pojawił się pan starszy radca regencji Klotzsch z Poznania, przedstawiciel urlopowanego pana prezesa regencji, jak i nasz landrat. Ten pierwszy wręczył składającemu urząd, ze słowami najwyższego uznania dla jego pracy, Order [Królewski] Korony III klasy. W imieniu kolegium miejskiego urzędnik przyboczny pan kupiec Mottek przekazał składającemu urząd burmistrzowi wspaniale wykonany dyplom obywatela honorowego. Pan Otterson dziękował głęboko poruszony za całe okazane mu uznanie. Uroczystość zakończyła się śniadaniem, przy którym pan Otterson wzniósł toast za cesarza. Liczne gratulacje, w tym również serdeczny telegram pana nadprezydenta, uwidoczniły wysoki szacunek, którym pan Otterson cieszy się również poza granicami miasta Wronki. Pan Otterson, jak się dowiedzieliśmy, zamieszka w Poznaniu. Na jego następcę na urzędzie we Wronkach został wybrany burmistrz Hornig z Janowca.

Z końcem 1908 roku były burmistrz opuścił Wronki i przeniósł się do Poznania, gdzie przebywał aż do śmierci.

Theodor Otterson zmarł w Poznaniu 4 czerwca 1915 roku. Według zapowiedzi prasowych pogrzeb byłego burmistrza został wyznaczony na 7 czerwca we Wronkach, dokąd koleją miano przewieźć trumnę z jego ciałem.

Jeszcze za życia Otterson zlecił pobudować grobowiec rodzinny na cmentarzu ewangelickim we Wronkach przy ul. Stodołowej (dziś Powstańców Wlkp.). Podczas likwidacji nekropolii dokonano m.in. ekshumacji trumny ze szczątkami byłego burmistrza, którą następnie przewieziono na cmentarz ewangelicki w Wartosławiu, gdzie została złożona do przygotowanego wcześniej grobu. Wydarzenie to miało miejsce 10 października 1955 roku i zostało udokumentowane w sporządzonym protokole podpisanym przez członków 6-osobowej komisji.

Warto zaznaczyć, że za burmistrzowania Ottersona we Wronkach ukazywały się kolejno dwie miejscowe gazety, mianowicie „Wronker Wochenblatt” i „Wronker Zeitung”.

Więcej ciekawych informacji o burmistrzu Ottersonie i jego czasach znajduje się w najnowszym numerze „Zeszytów Muzeum Ziemi Wronieckiej” 2022, nr 1(4): Obrazki z Wronek pod zaborem pruskim (I). Obok biogramu samego Theodora Ottersona, wydawnictwo to zawiera tłumaczenie wspomnianej powyżej książeczki dawnego burmistrza o Wronkach. Pozycja do nabycia w cenie 20 zł w Muzeum Ziemi Wronieckiej.

Znani potomkowie Theodora Ottersona

Wnuczka Theodora Ottersona, Margarete Weissbäcker była żoną dr. Josefa Wagenbacha (1900–1980), niemieckiego polityka i członka założyciela Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU) w 1945 roku. Ich synem był niedawno zmarły Klaus Wagenbach (ur. 1930‒2021), niemiecki wydawca i członek PEN Center Germany oraz autor m.in. biografii Franza Kafki.

Budowa studni artezyjskiej we Wronkach na placu rynkowym w roku 1908. Od lewej stoją: wykonawca z rodziną oraz radni miejscy – hurtownik Isidor Lissner, burmistrz Theodor Otterson, kupiec Hermann Podolski i aptekarz Jan Stryczyński.
Zbiory Muzeum Ziemi Wronieckiej.